Overgenomen van: http://www.schuttevaer.nl

Sint bereikt Dedemsvaart na veertig jaar weer per schip

DEDEMSVAART, 22-11-2001 - "Geen mens heeft vanmiddag zoveel genoten als ik. Je mag best weten, ik had de tranen in de ogen staan." En het was niet alleen oud schipper Johannus Korterink (84) die de komst van Sinterklaas zaterdagmiddag (17 nov. 2001) in Dedemsvaart geweldig vond. Honderden mensen stonden langs de Dedemsvaart om voor het eerst in meer dan veertig jaar Sint's aankomst per schip mee te maken.

Een schot in de roos dus, dit initiatief van de Historische Vereniging Avereest (HVA) in Dedemsvaart. Sinds anderhalf jaar beschikt de vereniging over een eigen turfschip, de steilsteven Avontuur. Het scheepje is geheel gerestaureerd en de eerste vaartocht was gereserveerd voor Sinterklaas. Een uitgelezen kans immers om het binnenvaartverleden van het dorp ook voor de jeugd weer eens te doen herleven. ‘Wij willen die affiniteit met het water een beetje levendig houden’, zegt André de Bruin van HVA. "De oudere generatie zegt het natuurlijk nog wel wat, maar de nieuwe generatie heeft bijna niets met de Dedemsvaart. Juist met dit soort dingen kun je het dichterbij brengen."
Mede om die reden hoopt HVA in mei een expositie te openen op de "Avontuur", waar dan te zien is hoe het vroeger reilde en zeilde in Avereerst, zoals het gebied rondom Dedemsvaart in de volksmond wordt genoemd.

Wereld aan schepen
Korterink en Gerrit Klein (67), die speciaal voor Sinterklaas zaterdagmiddag weer even schipper waren, staat dat natte verleden nog wel bij. Korterink voer 64 jaar lang op de Vertrouwen (1914) en net als zijn vader voer hij regelmatig in de regio. "De Vertrouwen was ook een echt Dedemsvaarts scheepje en ze vaart nog, nu onder de naam Helena. Ze heeft zelfs de originele kleuren nog", zegt Korterink trots.
Ook Klein voer hier ooit. Op een foto toont hij de Vios (1927, 104 ton), net als de Avontuur een steilsteven. Ook de zeer beperkte ruimte in de roef is volgens hem identiek. "En toch woonden we er met ons zevenen mijn ouders en vijf kinderen. Was er een feestje, dan werden de stoelen wat verder uit elkaar gezet. Plank erover en zo creëerde je wat extra zitplaatsen."
In de latere jaren, toen Klein er zelf al op voer, kreeg de Vios een stuurhut. Of ze nog in vaart is, weet Klein niet.

Dedemsvaart was in die tijd een echt schippersnest. Behalve schippers, zetelden hier ook scheepsbouwers, waren er wat verzekeringskantoren en werden er veelvuldig goederen op en overgeslagen. "Er is hier werkelijk een wereld aan schepen gebouwd", zegt De Bruin.
"En dat terwijl ze hier toch ook met beperkingen te maken hadden", weet Klein. "Spitsen werden hier bijvoorbeeld gebouwd, voeren vervolgens richting Almelo, Zwolle of Hasselt om daar meteen weer op de wal te gaan. Puur en alleen om er nog een stuk tussen te plaatsen, omdat ze anders te lang waren geweest voor de Dedemsvaart. Niet alle schepen, maar het gebeurde toch geregeld."

Slapend dorp
En toen ging de vaart dicht. Volgens de mannen gaat het verhaal dat met name de Overijsselse commissaris van de koningin daar in 1968 een grote rol in heeft gespeeld. Slechts met een kleine meerderheid van de stemmen werd besloten dat de Dedemsvaart dicht zou gaan. De volgende dag zou de commissaris ‘zijn troepen’ al hebben gestuurd. "Het was de nekslag voor Dedemsvaart", zegt woordvoerder Henk Vogelzang van de HVA. "En niet alleen voor dit dorp. Met die sluiting hebben ze de hele regio vanaf de Lichtmis tot hier helemaal om zeep geholpen."
"Dedemsvaart is inderdaad een slapend dorp geworden", stelt ook zijn collega De Bruin wat mismoedig. "En dan te bedenken dat in de hoogtijdagen hier tientallen schepen per dag voorbij voeren. De laatste jaren was dat al wel minder geworden. Misschien een paar schepen per week. De opgang van het autoverkeer en dan met name het vrachtverkeer deed zich flink gelden."
"Maar de schippers wilden zelf ook niet anders", werpt Klein tegen. "Iedereen wilde maar groter en groter worden. Daar was de Dedemsvaart niet geschikt voor."
"Maar dan had de vaart nog wel open kunnen blijven", vindt Vogelzang. "Dit was een prachtig gebied geweest voor pleziervaart met jachthavens enz. Denk je eens in wat dat had kunnen betekenen voor Dedemsvaart."

Nieuwe traditie
Nu betekende de afsluiting van het kanaal het vertrek van menig bedrijf uit Dedemsvaart. Lange tijd hadden zij kunnen profiteren van de afvoer van aardappelmeel en vezels en de aanvoer van kunstmest, veevoeders en zand en grind over het water, maar de binnenvaart ging hier ter ziele. "Scheepswerf Peters moest naar Kampen", haalt Vogelzang een bekende naar voren. "Zij zijn hier groot geworden met de bouw van kotters, spitsen en pleziervaartuigen, maar ze konden gewoon niet anders."
Genoeg voer dus voor de historische vereniging. In de gebouwen bij de Kalkovens in Dedemsvaart is er al van alles over te lezen en te zien. De aankoop van de Avontuur (23 meter lang, 4,70 meter breed en een laadvermogen van 65 ton) was een volgende stap. "Dit Groninger scheepje lag al tien jaar lang op de kant in Hasselt", zegt De Bruin. "Eén grote roestbak, maar we hadden er wel oren naar." Intussen hebben vrijwilligers het helemaal opgeknapt. Zaterdag was haar eerste vaart, nu geduwd door een modern roeibootje met buitenboordmotor. " 's Morgens moesten we eerst achteruit naar het startpunt varen, zo’n kilometertje terug. Kun je dus niet echt lekker draaien. We kwamen ook even met het roer vast te zitten in de blubber, maar dat had niets om hakken", zegt De Bruin. "Later hebben we ook nog even een visnet in het roer gehad, maar ook dat ging goed. Het is gewoon hartstikke mooi gegaan."

Volgens Vogelzang is het dan ook zeker voor herhaling vatbaar. "Dit wordt de nieuwe traditie. En volgend jaar vragen wij weer twee andere oud schippers, want ze vinden dat fantastisch. Na al die jaren weer eens varen over de Dedemsvaart." (AK)